Het CBS meldde deze maand goed nieuws: huishoudens betalen dit jaar gemiddeld 52 euro minder aan gas en elektra dan in 2025. Klinkt fijn, maar het cijfer verbergt een verschuiving die voor een groot deel van Nederland juist ongunstig uitpakt. Wie vooral op gas stookt, merkt weinig van de daling. Wie elektrisch verwarmt of zonnepanelen heeft, profiteert wel. Het verschil zit in de details van je eigen aansluiting, en die details bepalen of jij dit jaar wint of verliest.
Wat het CBS precies meldt
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is een gemiddeld huishouden dit jaar 1.993 euro kwijt aan energie, zo'n 2,5 procent minder dan vorig jaar. Die daling komt vooral doordat het geschatte gasverbruik lager uitvalt en de variabele leveringskosten voor gas en stroom zijn gezakt. Toch waarschuwt het CBS er zelf al voor dat dit gemiddelde weinig zegt over jouw situatie: de hoogte van je rekening hangt af van je stookgedrag, isolatie, aantal huisgenoten en het type aansluiting. Een huishouden met een grotendeels elektrische verwarming betaalt bijvoorbeeld gemiddeld zo'n 1.020 euro per jaar, terwijl een traditioneel gasgestookt huis daar flink boven zit.
Waarom gas duurder wordt en stroom juist goedkoper
De belastingdruk verschuift dit jaar tussen de twee energiesoorten. De energiebelasting op gas gaat omhoog van 0,70 naar 0,73 euro per kubieke meter (inclusief btw), terwijl de belasting op stroom daalt van 0,12 naar 0,11 euro per kWh. Voor een huishouden dat vooral gas gebruikt, compenseert de kleine besparing op stroom die stijging op gas amper. Voor wie overwegend elektrisch stookt of zonnepanelen heeft en kan salderen, pakt de rekensom juist positief uit. Kortom: dezelfde belastingwijziging levert twee heel verschillende uitkomsten op, puur afhankelijk van hoe je huis is ingericht.
Waarom de rekening ondanks de daling toch kan oplopen
Er is nog een tweede factor die de winst van de daling deels wegvreet: de heffingskorting op de energierekening wordt gehalveerd, waardoor huishoudens minder belastingvoordeel terugkrijgen. Tegelijk stijgen de kosten voor het elektriciteitsnet, omdat netbeheerders fors moeten investeren om het net uit te breiden. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) waarschuwt zelfs dat de energierekening de komende jaren structureel verder stijgt, onder meer door hogere transportkosten en de nieuwe Europese emissiehandel voor gas. Voor dit jaar concreet: netbeheerkosten gaan er zo'n 25 euro bij, en dat bedrag staat los van je leverancier of verbruik.
Twijfel je nog tussen een vast of variabel contract nu de tarieven zo grillig bewegen? Wij zetten de voor- en nadelen op een rij in ons artikel over vast of variabel energiecontract kiezen.
Zo bepaal je snel of jij wint of verliest
Je hoeft niet te wachten op de jaarafrekening om te weten waar je aan toe bent. Check deze drie dingen:
- Verwarmingstype. Stook je op gas, dan valt de daling voor jou lager uit dan het landelijk gemiddelde.
- Zonnepanelen. Kun je nog salderen, dan profiteer je extra van de goedkopere stroom.
- Contractvorm. Zit je nog op een oud, duur contract, dan telt de belastingverschuiving nauwelijks mee vergeleken met wat overstappen oplevert.
Volgens het CBS ligt de exacte hoogte van je rekening dus vooral aan je eigen situatie, niet aan het landelijke gemiddelde dat in het nieuws staat. De ACM stelt daarnaast dat het verschil tussen het goedkoopste en het duurste contract kan oplopen tot 900 euro per jaar. Dat is een bedrag dat je met een half uur vergelijken zelf in de hand hebt, in tegenstelling tot de belastingtarieven.
Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Een gezin met 1.200 kuub gas en 2.900 kWh stroom betaalt door de dalende leveringskosten dit jaar zo'n 200 euro minder dan vorig jaar, blijkt uit cijfers van het Regionaal Energieloket. Maar zet daar de gehalveerde heffingskorting en de hogere netbeheerkosten tegenover, en van die 200 euro blijft voor sommige huishoudens nauwelijks iets over. Zit je bovendien nog op een contract dat je twee jaar geleden afsloot tegen een hoog tarief, dan verdwijnt het voordeel van de belastingverschuiving volledig in het verschil met een actueel, goedkoper contract.
Ben je sowieso op zoek naar meer manieren om structureel geld over te houden op je vaste lasten? Lees ook ons artikel over besparen op je vaste lasten, en check of je nog recht hebt op geld terug via de energiebelastingkorting.
Dit is wat je deze maand kunt checken
Laat het landelijke gemiddelde van het CBS je niet op het verkeerde been zetten. De daling van 52 euro is een gemiddelde over miljoenen huishoudens met compleet verschillende situaties, geen garantie voor jouw brievenbus. Kijk naar je eigen verbruik, je verwarmingstype en de einddatum van je huidige contract. Blijkt overstappen te lonen, dan is dat vaak binnen een kwartier geregeld en ruim voordat de netbeheerkosten in 2027 verder stijgen. Wie nu actief vergelijkt, voorkomt dat hij volgend jaar weer verrast wordt door een rekening die op papier zou moeten dalen, maar in de praktijk toch hoger uitvalt.