Je energierekening voelt dit najaar weer zwaarder dan vorig jaar, en de grote besparingen (minder stoken, korter douchen) heb je waarschijnlijk al doorgevoerd. Maar er is één wissel in huis die je in een avond regelt en die direct terugbetaalt: je lampen. De meeste Nederlandse huizen hangen nog vol met halogeen- of spaarlampen die stiekem flink geld opslurpen, puur omdat niemand ze ooit heeft vervangen.
Hoeveel een ouderwetse lamp je eigenlijk kost
Een gloeilamp of halogeenspot lijkt goedkoop omdat je hem voor een paar euro koopt, maar de energiekosten lopen op. Volgens Milieu Centraal gebruikt een ledlamp 85 tot 90 procent minder stroom dan een halogeen- of gloeilamp bij hetzelfde lichtniveau. Over de levensduur van een lamp van vijftien jaar betaal je voor een ledlamp gemiddeld een paar euro aan stroom, terwijl een halogeenlamp en een gloeilamp tientallen euro's kosten. Dat is geen afrondingsverschil, dat is het verschil tussen een lamp die bijna niets kost en een lamp die je portemonnee jaren lang leegtrekt.
Het probleem is dat die kosten onzichtbaar zijn. Je ziet geen aparte regel op je energierekening met "verlichting", dus niemand merkt het op. Vergelijk het met vloerisolatie die je energierekening blijvend verlaagt: ook daar zit de winst in iets dat je niet dagelijks ziet, maar wel iedere maand voelt in je portemonnee.
Begin bij de lampen die het meest branden
Niet elke lamp in huis is evenveel waard om als eerste te vervangen. Een lamp in de meterkast die je drie keer per jaar aandoet, levert nauwelijks besparing op. De gang, de keuken, de woonkamer en buitenverlichting bij de voordeur branden daarentegen vaak vier tot acht uur per dag. Begin daar. Die lampen verdienen zichzelf het snelst terug, vaak al binnen een jaar.
Check ook even welk armatuur je hebt. Sommige oude inbouwspots zijn niet geschikt voor elke led-variant, en een dimmer die voor halogeen is gebouwd werkt niet altijd soepel met led. Koop in dat geval een dimbare led die specifiek vermeldt dat hij met jouw type dimmer werkt, anders flikkert het licht of brandt de lamp sneller door.
Heb je nog oude spaarlampen hangen, die bolletjes met een opstarttijd van een paar seconden, dan hoef je daarmee minder haast te maken. Een spaarlamp verbruikt al relatief weinig stroom, dus de besparing bij vervanging door led is kleiner dan bij een gloeilamp of halogeenspot. Vervang hem pas als hij echt kapot gaat, en richt je energie liever eerst op de lampen die wél veel stroom slurpen.
Dit levert de wissel je concreet op
Reken het voor jezelf uit met een simpel voorbeeld. Vervang je tien lampen van gemiddeld 40 tot 60 watt door ledvarianten van 5 tot 7 watt, en branden die lampen gemiddeld vijf uur per dag, dan bespaar je al snel tussen de 150 en 200 euro per jaar aan stroomkosten, afhankelijk van je energietarief. De aanschaf van tien ledlampen kost je op dit moment ergens tussen de 30 en 60 euro, dus je hebt de investering vaak binnen een paar maanden terugverdiend.
Dat bedrag loopt nog hoger op als je ook kerstverlichting, een buitenlamp met bewegingssensor of een hal met meerdere spots meerekent. Wie zijn hele huis aanpakt, zit realistisch op een besparing die in de buurt komt van wat je bespaart door slim om te gaan met je energiecontract, maar dan zonder dat je overstapt van leverancier of risico loopt op een duurder contract.
Niet elke led is hetzelfde
Let bij aankoop niet alleen op het aantal watt, maar vooral op lumen (de hoeveelheid licht) en kelvin (de kleur van het licht). Een led van 5 watt met 470 lumen geeft ongeveer hetzelfde licht als een oude gloeilamp van 40 watt. Wil je warm, sfeervol licht in de woonkamer, kies dan voor 2700 kelvin. Voor een keuken of werkplek werkt 4000 kelvin vaak beter, omdat het witter en scherper licht geeft.
Koop ook niet blind de goedkoopste variant uit de bouwmarkt. Sommige budgetleds verliezen binnen een jaar al merkbaar aan lichtopbrengst, waardoor je ze toch weer moet vervangen. Een iets duurdere lamp van een bekend merk gaat vaak jaren langer mee en behoudt zijn helderheid beter. Dat sluit ook aan bij hoe je slim kunt besparen bij het inrichten van je huis: niet altijd het goedkoopste kopen, maar het product dat op de lange termijn het meeste oplevert.
Waarom dit de makkelijkste besparing in huis is
Je hoeft voor deze besparing niet te verbouwen, geen offerte aan te vragen en niemand aan de deur te laten komen. Je loopt een avond door huis, noteert welke lampen je hebt, bestelt de juiste ledvarianten en draait ze erin. Binnen een paar maanden heb je de kosten terugverdiend en daarna is elke euro die je bespaart pure winst, jarenlang. Van alle besparingen die met je energierekening te maken hebben, is dit verreweg de snelste om door te voeren en de makkelijkste om vol te houden. Zet de oude lampen trouwens niet gewoon bij het restafval, want led en spaarlampen vallen onder elektrisch afval. De meeste supermarkten en bouwmarkten hebben een inleverbak bij de kassa staan, dus je kunt oud en nieuw in één bezoek regelen.