Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het klopt: de Belastingdienst is aan veel Nederlanders geld schuldig. Dankzij een reeks uitspraken van de Hoge Raad bleek de manier waarop box 3 belasting werd berekend jarenlang oneerlijk. Voor mensen met spaargeld of beleggingen betekent dat in veel gevallen een terugbetaling. Alleen weet het merendeel van de mensen niet dat ze dit kunnen aanvragen, laat staan hoe.
Wat is box 3 en waarom betaal je er belasting over
Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting dat gaat over je vermogen: spaargeld, beleggingen, een tweede woning en crypto tellen allemaal mee. Tot een bepaalde grens, de heffingsvrije drempel, betaal je niets. In 2026 is die grens €57.684 per persoon. Heb je meer dan dat aan vermogen? Dan heft de Belastingdienst daarover belasting.
Het probleem zat jarenlang in de berekeningswijze. De fiscus ging uit van een forfaitair rendement: een fictief percentage dat iedereen geacht werd te behalen. In de jaren dat de spaarrente op de bodem lag, was die aanname volstrekt onrealistisch. Je ontving 0,1% rente op je spaarrekening, maar de Belastingdienst berekende belasting alsof je 2,87% had verdiend. Dat scheelt nogal.
De Hoge Raad greep in
In 2021 deed de Hoge Raad een baanbrekende uitspraak: het forfaitaire systeem is in strijd met Europees recht wanneer het werkelijke rendement lager ligt dan het fictieve. Sindsdien mogen belastingplichtigen bezwaar maken en hun werkelijke rendement opgeven als dat lager was. Is dat bedrag lager dan wat je hebt betaald? Dan krijg je het verschil terug, inclusief belastingrente.
De Belastingdienst heeft inmiddels een officieel formulier in het leven geroepen: de Opgaaf werkelijk rendement. Voor de belastingjaren 2021 tot en met 2024 moet je dit formulier apart aanvragen via Mijn Belastingdienst. Vanaf je aangifte over 2025, die je in 2026 indient, is het werkelijk rendement al verwerkt in de reguliere aangifte. Je hoeft er dan geen apart formulier meer voor in te dienen.
Als je nog niet hebt onderzocht of dit op jou van toepassing is, lees dan ook eens ons artikel over spaargeld dat minder oplevert dan het zou moeten. Veel mensen missen rendement op meerdere fronten tegelijk.
Wie komt in aanmerking
Niet iedereen kan rekenen op een teruggave. Je hebt mogelijk recht op geld terug als je aan al deze punten voldoet:
- Je box 3 vermogen was hoger dan de heffingsvrije drempel in het betreffende jaar
- Je daadwerkelijke rendement lag lager dan het forfaitaire percentage van de Belastingdienst
- Je hebt voor dat jaar nog geen Opgaaf werkelijk rendement ingediend
Heb je in de jaren 2021-2024 alleen gespaard met een lage spaarrente? Dan is de kans groot dat jij te veel hebt betaald. Beleggers zitten in een andere positie: koerswinsten tellen ook mee als rendement, waardoor het per persoon sterk verschilt. Crypto-vermogen telt trouwens ook mee, inclusief de waardeveranderingen.
Zo vraag je je geld terug
Voor de belastingjaren 2021 tot en met 2024 werkt het als volgt:
- Log in op Mijn Belastingdienst via belastingdienst.nl
- Ga naar je aangifte voor het betreffende jaar
- Zoek de optie Opgaaf werkelijk rendement en vul die in
- Geef je werkelijke rendement op: rente-inkomsten, dividenden, koerswinsten of -verliezen
- Dien het formulier in en wacht op de herziene aanslag
De Belastingdienst rekent vervolgens opnieuw uit hoeveel je verschuldigd was. Is dat bedrag lager dan wat je hebt betaald? Dan ontvang je het verschil terug. Bovenop de terugbetaling zelf rekent de Belastingdienst ook belastingrente, waardoor het bedrag iets hoger uitvalt dan je te veel hebt betaald.
Hoeveel kun je verwachten
Dat hangt af van je vermogen en de specifieke jaren. Een concreet voorbeeld: stel je had in 2022 €80.000 aan spaargeld. De heffingsvrije drempel bedroeg dat jaar €50.650. Over het verschil van €29.350 betaalde je belasting over een fictief rendement van 5,53%. Je werkelijke spaarrente lag op misschien 0,3%.
Het gevolg is dat je honderden euros belasting hebt betaald over rendement dat je nooit hebt ontvangen. Over meerdere jaren en met een groter vermogen loopt de mogelijke terugbetaling op tot duizenden euros. De Consumentenbond heeft handige belastingtips en rekentools waarmee je een eerste schatting kunt maken van wat je eventueel tegoed hebt.
Dit is wat je nu moet doen
Als je vermogen hebt en je de afgelopen jaren weinig rente hebt ontvangen, is het de moeite waard om dit uit te zoeken. Het kost misschien een uur van je tijd, maar de opbrengst kan honderden tot duizenden euros zijn. Dat is meer dan je bespaart met alle andere trucs bij elkaar.
De Belastingdienst verstrekt niet automatisch teruggave. Je moet er zelf actief om vragen. Dat is het enige addertje: wie het niet weet, laat het gewoon liggen. En dat terwijl je er echt recht op kunt hebben.
Goed nieuws voor wie twijfelt: je loopt geen risico door het aan te vragen. Als je werkelijk rendement hoger uitvalt dan het forfait, betaal je geen extra belasting. De Belastingdienst hanteert altijd de voor jou gunstigste uitkomst. Begin bij je aangifte over 2021 en werk naar voren.
Voor meer grip op je financien helpt het ook om je inkomsten en uitgaven structureel onder controle te houden. Een goed overzicht is de basis voor slimmer besparen, en maakt het ook makkelijker om te zien wat de Belastingdienst van je verwacht.